“Prezident İlham Əliyev tərəfindən kənd təsərrüfatının inkişafına həsr olunmuş müşavirədə səsləndirilən strateji yanaşmalar Azərbaycanın aqrar sektorunda keyfiyyətcə yeni mərhələnin formalaşdığını nümayiş etdirir”.
Bu fikirləri Mətbuat.az-a açıqlamasında Azərbaycan Qiymətləndiricilər Palatasının (AQP) üzvü, əmlak eksperti Hüseyn Talıbov söyləyib.
Onun sözlərinə görə, bu mərhələ yalnız istehsal həcmlərinin artırılmasına deyil, eyni zamanda idarəetmə sistemlərinin modernləşdirilməsinə, resursların iqtisadi dövriyyədə daha səmərəli istifadəsinə və bazar mexanizmlərinin dərinləşdirilməsinə əsaslanır: “Bu kontekstdə qiymətləndirmə ekosisteminin aqrar sahəyə institusional inteqrasiyası iqtisadi səmərəliliyin artırılmasında həlledici faktor kimi çıxış edir. Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, müstəqil və standartlaşdırılmış qiymətləndirmə sistemlərinin tətbiqi kənd təsərrüfatında dövlət dəstəyi mexanizmlərinin effektivliyini orta hesabla 15-25 faiz yüksəldir.
Eyni zamanda kredit portfellərində risklərin idarə olunması 20 faizə qədər optimallaşdırılır və investisiya qərarlarının daha obyektiv əsaslara söykənməsinə şərait yaradır. Dünya Bankının hesabatına görə, torpaq bazarlarının şəffaf qiymətləndirmə sistemləri ilə tənzimləndiyi ölkələrdə aqrar investisiya axınları 30 faizdən çox artım nümayiş etdirir. Bu göstəricilər qiymətləndirmə institutlarının aqrar iqtisadiyyat üçün nə qədər strateji əhəmiyyət daşıdığını təsdiqləyir”.
AQP üzvü qeyd edir ki, kənd təsərrüfatında islahatların dərinləşdirilməsi torpaq resurslarının iqtisadi dövriyyəyə düzgün daxil edilməsi ilə birbaşa bağlıdır: “Torpağın münbitlik səviyyəsi, suvarma imkanları, iqlim riskləri və məhsuldarlıq potensialı kimi göstəricilərin metodoloji əsaslarla qiymətləndirilməsi subsidiyaların və güzəştli kreditlərin daha ünvanlı bölgüsünü təmin edir. Bu yanaşma dövlət dəstəyi mexanizmlərində səmərəliliyi artıraraq resurs israfını minimuma endirir və kənd təsərrüfatında idarəetmənin keyfiyyətini yüksəldir.
İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə kənd təsərrüfatı potensialının reallaşdırılması bu prosesin strateji istiqamətlərindən biri kimi çıxış edir. Beynəlxalq təcrübədə post-konflikt ərazilərdə düzgün qiymətləndirmə mexanizmlərinin tətbiqi investisiya cəlbediciliyini 25-40 faiz aralığında artırır. Bu baxımdan, həmin regionlarda aqroparkların və intensiv təsərrüfat modellərinin formalaşdırılması üçün aktivlərin real bazar dəyərinin dəqiq müəyyən edilməsi həm yerli, həm də xarici investorlar üçün proqnozlaşdırıla bilən iqtisadi mühit yaradır”.
H.Talıbov bildirir ki, aqrar sığorta sisteminin təkmilləşdirilməsi də qiymətləndirmə infrastrukturunun inkişafı ilə sıx əlaqədardır: “Qlobal iqlim dəyişiklikləri fonunda kənd təsərrüfatında illik zərər riskləri bir çox ölkələrdə ümumi istehsalın 10-20 faizi intervalında dəyişir. Bu səbəbdən zərərlərin obyektiv və operativ qiymətləndirilməsi kənd təsərrüfatı istehsalçılarının maliyyə dayanıqlığının qorunmasında əsas mexanizmlərdən birinə çevrilir.
Eyni zamanda aqrar bankçılıq və girov mexanizmlərinin inkişafı üçün şəffaf qiymətləndirmə sistemi fundamental əhəmiyyət daşıyır. Kredit təşkilatlarının kənd təsərrüfatı sektoruna daha geniş çıxışı yalnız aktivlərin real dəyərinin beynəlxalq standartlara uyğun müəyyən edilməsi ilə mümkün olur və bu da maliyyə resurslarına çıxışı əhəmiyyətli dərəcədə asanlaşdırır” – müsahibimiz vurğulayır.
Əlavə edir ki, müasir texnologiyaların, o cümlədən dron monitorinqi və coğrafi informasiya sistemlərinin qiymətləndirmə prosesinə inteqrasiyası sektorun effektivliyini yeni səviyyəyə yüksəldir: “Beynəlxalq praktikada bu texnologiyalar torpaq və əkin sahələrinin qiymətləndirilməsində dəqiqliyi 90 faizdən yuxarı səviyyəyə çatdırır və qərarvermə prosesində subyektivliyi minimuma endirir.
Qiymətləndirmə ekosisteminin aqrar sektorla sistemli inteqrasiyası Azərbaycanın ərzaq təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi, investisiya mühitinin yaxşılaşdırılması və aqrar ixrac potensialının artırılması baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Bu modelin davamlı tətbiqi ölkənin kənd təsərrüfatını daha şəffaf, ölçülə bilən və beynəlxalq rəqabətə davamlı iqtisadi sistemə çevirmək potensialına malikdir”.
